اسید شویی چیلر و آموزش صفر تا صد آن

اسید شویی چیلر چیست ؟

اسید شویی چیلر از جمله اقدامات جهت سرویس چیلر و بهبود عملکرد و افزایش راندمان و انتقال حرارت در مبدل های حرارتی صورت می گیرد. در اینجا قصد داریم به صورت کامل نکات مربوط به اسید شویی و اقدامات لازم جهت این کار را شرح دهیم

رسوب چیست؟

رسوب در انگلیسی Scale نامیده می‌شود.این ماده دارای نمک‌هایی مانند کلسیم، سدیم و منیزیم است. این نمک‌ها با توجه به دما و شرایط آب شروع به رسوب‌گذاری می‌کنند.

این رسوب‌ها همانند یک عایق عمل می‌کنند. در نتیجه مانع انتقال حرارت در چیلر می‌شوند. همچنین این عایق باعث کاهش سطح مقطع لوله‌ها می‌گردد.

رسوب امری اجتناب‌ناپذیر در مبدل‌های چیلر است. معمولا ضریب رسوب‌گذاری را در طراحی‌ها در نظر می‌گیرند. در چیلر تراکمی و جذبی، این رسوب‌گذاری در آب کندانس برج خنک‌کننده انجام می‌گیرد. رسوب نیز در لوله‌ها و مبدل‌های حرارتی نشست می‌کند.

در سرویس چیلر جذبی این رسوب در قسمت ابزوربر و کندانسور باقی می‌ماند. وجود این رسوب در داخل لوله‌ها موجب کاهش انتقال حرارت و افزایش مقدار خوردگی می‌شود.

از نشانه‌های آن می‌توان به کاهش مقدار جذب در ابزوربر اشاره کرد. افزایش سطح مبرد در اواپراتور نیز یکی دیگر از نشانه‌ها است. افزایش فشار و از وکیوم خارج شدن دستگاه نیز ممکن است رخ دهد. در نهایت، ظرفیت چیلر کاهش پیدا می‌کند.

بنابراین باید هر ساله جهت سرویس چیلر، لوله‌های ابزوربر و کندانسور بازدید گردد. در صورت نیاز نیز باید اسید شویی انجام شود.

رسوب گذاری در چیلرها

در چیلرهای تراکمی آب خنک، رسوب‌گذاری فقط به کندانسور محدود می‌گردد. وقتی رسوب اتفاق می‌افتد، فشار دیسشارژ افزایش پیدا می‌کند. این افزایش فشار در نهایت باعث قطع عملکرد چیلر توسط کنترل‌کننده‌های پرشر می‌شود.

افزایش فشار همچنین باعث کاهش ظرفیت دستگاه می‌شود. در نهایت ممکن است دمای دیسشارژ افزایش پیدا کند. این شرایط می‌تواند موجب سوختن الکتروموتور کمپرسور و شکستن سوپاپ‌های کمپرسور گردد.

بنابراین باید هر ساله درب‌های ابتدا و انتهای کندانسور باز گردد. سپس میزان رسوب در لوله‌ها مشاهده شود. پس از بررسی، راهکار مناسب برای رسوب‌زدایی و اسید شویی انتخاب می‌گردد.

گاهی رسوبات به صورت گل و لای هستند. در سال‌های اخیر، شرایط آب و هوایی و گرد و خاک باعث ورود این مواد به مدار باز برج خنک‌کننده شده است. این مواد می‌توانند عملکرد دستگاه را مختل کنند.

گل و لای باید با استفاده از برس سیمی مخصوص از مبدل زدوده شود. اما اگر رسوبات شامل کلسیم، زنگ آهن، منیزیم یا سیلیسیم باشند، شرایط متفاوت است.

این رسوبات معمولا به رنگ سفید و خاکستری هستند. برای حذف آن‌ها باید از واکنش‌های شیمیایی استفاده شود. به این فرایند اصطلاحا اسید شویی گفته می‌شود.

اسید دی اسکلر

رسوب‌زدا یا دی‌اسکلر (Descaler) به محلول شیمیایی گفته می‌شود. این محلول برای رسوب‌زدایی در انواع سطوح تاسیسات سرمایشی و گرمایشی به کار می‌رود.

این رسوب‌ها به صورت غیرقابل حل روی سطوح مبدل‌ها و جداره لوله‌ها ته‌نشین می‌شوند. به مرور زمان نیز لوله‌ها و مجاری عبور آب مسدود می‌گردند.

این رسوب‌ها معمولا شامل نمک‌های کربنات کلسیم و منیزیم هستند. در فرایند اسید شویی چیلر، این مواد به محلول قابل حل در آب تبدیل می‌شوند. در نتیجه سطوح پاک می‌گردند.

رنگ این نمک‌ها معمولا خاکستری مایل به سفید است. این رسوبات کاملا نرم و پودری شکل هستند. همچنین با برخورد با اسید، با سرعت حباب تشکیل می‌دهند.

نحوه اسیدشویی چیلر

در اسید شویی چیلر معمولا از اسید هیدروکلریک و یا اسید سولفامیک استفاده می‌شود. برای این اسیدها معمولا غلظت‌های متفاوتی وجود دارد. این غلظت در برخی روش‌ها بین ۲۳ تا ۲۷ درصد استفاده می‌گردد.

اسید یک ماده بسیار خورنده برای فلزات رنگی، از جمله مس، است. بنابراین در فرایند اسید شویی چیلر حتما باید از اسید با اینهبیتور مناسب برای لوله‌های مسی استفاده گردد.

اینهبیتور (Inhibitor) یا ضدخورنده ماده‌ای است که همراه اسید استفاده می‌شود. این ماده برای کاهش خوردگی و جلوگیری از واکنش‌های شیمیایی ناخواسته به کار می‌رود. همچنین از آسیب دیدن و سوراخ شدن لوله مسی توسط اسید جلوگیری می‌کند.

در صورتی که از اسید فاقد اینهبیتور برای اسید شویی استفاده کنیم، رنگ لوله مسی تغییر می‌کند. در چنین شرایطی ممکن است لوله به رنگ کات کبود درآید.

این محلول ضدخورنده می‌تواند برای لوله‌های فولادی کربن استیل خورنده باشد. به همین دلیل در هنگام اسید شویی باید حتما شیرهای ورود و خروج کندانسور بسته شوند. جهت اطمینان بیشتر می‌توان از گپ کورکن در شیرها استفاده کرد.

این کار برای جلوگیری از آسیب رسیدن به لوله‌ها و مدار برج در هنگام اسید شویی انجام می‌شود.

نکته:

در بیشتر اسید شویی‌های چیلر از اسید کلریک یا اسید سولفامیک به همراه ضدخورنده مناسب استفاده می‌گردد. اما در صورتی که رسوب از نوع موارد یادشده نباشد، برای اسید شویی باید از ماده مناسب دیگری استفاده کرد. در غیر این صورت ممکن است این رسوب‌ها باقی بمانند. نوع رسوب با توجه به شرایط آب مورد استفاده در سیستم متفاوت است. جهت انجام یک اسید شویی صحیح چیلر، باید مقداری از رسوب‌ها جهت آزمایش به آزمایشگاه فرستاده شود. سپس با توجه به نتیجه آزمایش، نوع اسید و مقدار دز آن توسط آزمایشگاه مشخص می‌گردد.

برای مثال، رسوب‌های سیلیس‌دار در بعضی از مناطق کشور یافت می‌شوند. مشخصه این رسوبات خاکستری مایل به سفید بودن است. این رسوبات مانند رسوبات کلسیمی و منیزیمی به راحتی پودر نمی‌شوند.

رسوب سیلیسی در اسید کلریک یا سولفامیک به‌سادگی حل نمی‌شود. بنابراین انتخاب ماده شیمیایی مناسب باید بر اساس نوع رسوب و شرایط مبدل انجام شود.

توجه داشته باشید:

تهیه اسید و انجام اسید شویی چیلر باید از شرکت‌های معتبر صورت گیرد. به این ترتیب می‌توان از کیفیت اسید، درصد غلظت و وجود اینهبیتور مناسب اطمینان حاصل کرد. در اسید شویی ابتدا باید سر و ته کندانسور باز گردد. سپس مقدار رسوب‌گذاری باید مورد بازرسی قرار گیرد. در صورت انسداد لوله‌ها، باید رسوب‌ها توسط یک میله مناسب از لوله‌ها خارج شوند. بهتر است نوک این میله از جنس فلز برنج باشد. این کار برای رفع انسداد و آماده‌سازی کندانسور جهت اسید شویی انجام می‌شود. در صورتی که از میله نامناسب و نوک‌تیز استفاده گردد، احتمال آسیب به لوله‌ها وجود دارد.

بعد از باز شدن لوله‌های کندانسور، ابتدا و انتهای کندانسور بسته می‌شود. سپس اسید شویی چیلر آغاز می‌گردد. در اسید شویی چیلر ابتدا باید مدار آب برج خنک‌کننده از کندانسور جدا شود. از آنجا که شیرها معمولا به صورت کامل آب‌بندی نمی‌کنند، بهتر است مدار آب برج نیز تخلیه گردد. این کار از ورود اسید به مدار برج جلوگیری می‌کند. سپس با استفاده از یک بشکه پلاستیکی، پمپ اسید شویی و شلنگ مناسب، مدار اسید شویی ایجاد می‌شود.

شلنگ‌ها به ابتدا و انتهای کندانسور متصل می‌شوند. سپس با چرخش اسید در داخل کندانسور، فرایند اسید شویی انجام می‌گیرد. باید توجه داشت که اتصالات استفاده‌شده در مدار اسید شویی از جنس تفلون باشند. این کار از خورده شدن و آسیب دیدن اتصالات جلوگیری می‌کند.

همچنین در اسید شویی باید جریان اسید برخلاف جریان معمول آب کندانسور چیلر باشد.

موارد ایمنی اسید شویی کویل‌ها و چیلر

اسید در واکنش با رسوب، حباب ایجاد می‌کند. این واکنش می‌تواند باعث لرزش شدید در شلنگ و مدار شود. بنابراین باید از محکم بودن و سفت بودن اتصالات اطمینان داشت.

در هنگام اسید شویی باید از ماسک، لباس و کفش مناسب استفاده کرد. در صورت ریختن اسید روی چشم یا صورت، محل آلوده باید فورا با آب فراوان شست‌وشو داده شود.

چون واکنش آب با اسید می‌تواند خطرناک باشد، باید اسید به آب اضافه گردد. هیچ‌گاه آب را به اسید اضافه نکنید.

مقدار اسید جهت اسید شویی چیلر بر اساس حجم کل مدار تعیین می‌شود. این حجم شامل مقدار کندانسور، بشکه و شلنگ‌های مدار اسید شویی است. بر اساس این حجم، مقدار اسید مورد نیاز تعیین می‌گردد.

در هنگام اسید شویی مقدار زیادی کف تشکیل می‌گردد. بعد از مدتی ممکن است دیگر این کف مشاهده نشود.

نبودن کف می‌تواند دو دلیل داشته باشد. دلیل اول این است که در کندانسور رسوبی باقی نمانده است. دلیل دوم نیز می‌تواند خنثی شدن اسید و از دست رفتن خاصیت اسید شویی آن باشد.

راه تست به این صورت است که مقداری اسید جدید به محلول اسید شویی اضافه می‌کنیم. اگر کف تشکیل شد، پس کندانسور هنوز دارای رسوب است. در این شرایط باید اسید شویی چیلر دوباره تکرار و ادامه داده شود.

اگر کف تشکیل نشد، یعنی کندانسور کاملا تمیز شده است.

دقت کنید:

بعد از اسید شویی باید مدار توسط آب شست‌وشو داده شود. برای این کار باید همانند اسید شویی، آب را داخل سیستم به گردش درآورد. این کار باعث می‌شود بیشتر اثرات اسید شویی از بین برود.

در انتها نیز باید طبق روش و دستورالعمل مناسب، عملیات خنثی‌سازی انجام شود. سود سوزآور یک ماده قلیایی قوی است که جهت خنثی‌سازی اسید استفاده می‌گردد.

همچنین با توجه به خاصیت چربی‌بری آن، می‌تواند به پاک‌سازی آلودگی‌ها و چربی‌های موجود در مدار کمک کند. این آلودگی‌ها ممکن است از طریق محیط و هوای وارد مدار باز برج خنک‌کننده شده باشند.

در اسید شویی چیلر حتما باید از پمپ مناسب استفاده کرد. بهتر است اجزای در تماس با محلول شیمیایی، سازگاری لازم با ماده مورد استفاده را داشته باشند.

هیچ‌گاه اسید را مستقیما وارد سیستم لوله‌کشی فاضلاب نکنید. اسید بسیار خورنده است و می‌تواند باعث آسیب دیدن سیستم فاضلاب شود. محلول مصرف‌شده باید پیش از دفع، طبق الزامات ایمنی و زیست‌محیطی مناسب خنثی و مدیریت شود.

جمع‌بندی

اسید شویی چیلر یکی از روش‌های مؤثر برای حذف رسوبات و بهبود عملکرد مبدل‌های حرارتی است. تجمع رسوب در لوله‌های کندانسور می‌تواند انتقال حرارت را کاهش دهد و باعث افت راندمان چیلر شود. به همین دلیل، بررسی دوره‌ای وضعیت لوله‌ها و مبدل‌های حرارتی اهمیت زیادی دارد.

نوع رسوب، جنس لوله‌ها و شرایط کاری چیلر در انتخاب روش مناسب رسوب‌زدایی تأثیرگذار هستند. بنابراین پیش از انجام اسید شویی، بهتر است نوع و میزان رسوب بررسی شود. همچنین انتخاب ماده شیمیایی مناسب و رعایت اصول ایمنی باید توسط افراد متخصص انجام گیرد.

در نهایت، اجرای صحیح اسید شویی و شست‌وشوی کامل مدار پس از آن می‌تواند به حفظ راندمان، کاهش مشکلات ناشی از رسوب و افزایش عمر مفید تجهیزات کمک کند.